TÀI LIỆU ĐÀO TẠO
QUYỀN TÁC GIẢ (BẢN QUYỀN)

Chuyên đề thuộc lĩnh vực Sở hữu trí tuệ

Dùng cho tập huấn / giảng dạy phổ biến kiến thức pháp luật

1. Quyền tác giả là gì?

Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Đây là một trong ba nhóm quyền lớn của Sở hữu trí tuệ (cùng với quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng).

2. Đối tượng được và không được bảo hộ

2.1. Các loại hình tác phẩm được bảo hộ

2.2. Không thuộc phạm vi bảo hộ

3. Chủ thể của quyền tác giả

• Tác giả: người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm bằng lao động trí tuệ của mình.
• Đồng tác giả: hai người trở lên cùng trực tiếp sáng tạo.
• Chủ sở hữu quyền tác giả: có thể là chính tác giả, hoặc tổ chức/cá nhân giao nhiệm vụ, thuê sáng tạo tác phẩm (theo hợp đồng), hoặc người được thừa kế, chuyển giao quyền.

4. Nội dung quyền tác giả

4.1. Quyền nhân thân (gắn liền với tác giả, không thể chuyển nhượng — trừ quyền công bố)

1. Đặt tên cho tác phẩm.
2. Đứng tên thật hoặc bút danh; được nêu tên khi công bố, sử dụng tác phẩm.
3. Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố.
4. Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc gây phương hại đến danh dự, uy tín tác giả.

4.2. Quyền tài sản (có thể chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế)

1. Làm tác phẩm phái sinh.
2. Biểu diễn tác phẩm trước công chúng.
3. Sao chép tác phẩm.
4. Phân phối, nhập khẩu bản gốc/bản sao tác phẩm.
5. Truyền đạt tác phẩm đến công chúng (qua internet, phát sóng...).
6. Cho thuê bản gốc/bản sao chương trình máy tính, tác phẩm điện ảnh.

5. Thời hạn bảo hộ

Hết thời hạn bảo hộ, tác phẩm thuộc về công chúng, mọi người được sử dụng tự do nhưng vẫn phải tôn trọng quyền nhân thân (ghi tên tác giả, không xuyên tạc tác phẩm).

6. Quyền liên quan đến quyền tác giả

Là quyền của những chủ thể tham gia phổ biến, truyền tải tác phẩm đến công chúng, gồm:

• Người biểu diễn (ca sĩ, nhạc công, diễn viên) đối với cuộc biểu diễn của mình.
• Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình đối với bản ghi do mình sản xuất.
• Tổ chức phát sóng đối với chương trình phát sóng của mình.

7. Các hành vi xâm phạm quyền tác giả thường gặp

8. Ngoại lệ: Sử dụng hợp lý không phải xin phép, trả tiền

Pháp luật cho phép sử dụng tác phẩm đã công bố trong một số trường hợp vì mục đích phi thương mại, với điều kiện không làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm và phải nêu tên tác giả, nguồn gốc tác phẩm, ví dụ:

• Tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, học tập cá nhân.
• Trích dẫn hợp lý tác phẩm để bình luận, minh họa trong tác phẩm của mình.
• Sử dụng trong hoạt động giảng dạy tại lớp học, thi cử.
• Sao chép để lưu trữ trong thư viện với mục đích nghiên cứu.
• Biểu diễn tác phẩm sân khấu trong các buổi sinh hoạt văn hóa, tuyên truyền cổ động không thu tiền.

9. Thủ tục đăng ký bảo hộ quyền tác giả

Cơ quan tiếp nhận: Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

10. Chế tài xử lý vi phạm

• Biện pháp dân sự: buộc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai, bồi thường thiệt hại.
• Biện pháp hành chính: phạt tiền, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động (áp dụng với vi phạm chưa đến mức truy cứu hình sự).
• Biện pháp hình sự: truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan gây hậu quả nghiêm trọng, có tính chất thương mại (theo Bộ luật Hình sự).

11. Tình huống thảo luận

12. Câu hỏi ôn tập